Tiến sỹ Phạm Thị Thu Hằng. (Ảnh: Phước Hà)

Chúng ta phải thừa nhận một xã hội có nhiều loại giải thưởng. Ngay cả giải thưởng dành cho DN cũng phải có nhiều như: giải dành cho cá nhân lãnh đạo DN, giải thưởng dành cho sản phẩm... Và như vậy, mỗi giải thưởng chính là sự đánh giá của công chúng đối với DN một cách toàn diện hay trên một lĩnh vực nào đó. Sự thừa nhận đó mạng lại cho giải thưởng giá trị và điều này giống như một thứ để DN xây dựng thương hiệu. 

Vì vậy, đối với mỗi giải thưởng thì bao giờ cũng phải có tiêu chí và ban đánh giá thật tốt. Bản thân mỗi giải thưởng như là một sản phẩm và việc lựa chọn tham gia một giải thưởng nào đó thì nó sẽ phụ thuộc DN. DN phải tự xác định khi tham gia giải thuởng đó mang lại lợi ích gì cho mình. Tôi nghĩ rằng không có gì ngạc nhiên khi có nhiều giải thưởng ra đời mà cái quan trọng là các DN phải biết rằng mình muốn đạt được điều gì khi tham gia giải thưởng.

Chúng ta rất cần nhiều giải thưởng và tất nhiên là giải thưởng có úy tín. Vậy theo bà, điều kiện nào để xây dựng các giải thưởng có uy tín.

- Một  giải thưởng uy tín cần bắt đầu từ mục tiêu đề ra giải thưởng đó. Thứ hai là tiêu chí phải được xây dựng khoa học và chuyên sâu, ban giám khảo bình chọn phải đảm bảo tính khách quan và độc lập. Bản thân những người tham gia bình chọn là có uy tín và luôn là người thể hiện sự độc lập trong đánh giá. Vì dụ, Giải thưởng các DN châu Á, khi tham gia các DN sẽ được một công ty đánh giá uy tín trên thế giới là Earn & Young đánh giá. Hội đồng bình chọn sẽ dựa vào đánh giá độc lập dựa trên nhiều tiêu chí mà họ đặt ra. Và như vậy, giải thưởng luôn đảm bảo tính độc lập và điều này sẽ đảm bảo uy tín lâu dài cho giải thưởng.

Bên cạnh các giải thưởng, hoạt động xếp hạng, đánh giá DN ở nước ngoài rất phát triển và trở thành dịch vụ không thể thiếu. Nhưng tại sao ở Việt Nam còn rất kém phát triển?

- Việc đánh giá xếp hạng DN không hề dễ một chút nào. Khi đánh giá DN, trước hết, các DN phải ở trên một mặt bằng, trong một điều kiện chung và cơ quan đánh giá phải làm việc rất khoa học. Ví dụ, nếu xếp hạng các DN theo tiêu chí tăng trưởng sẽ khác, tiêu chí lao động sẽ khác và xét trên tiêu chí sáng tạo sẽ khác...

Như vậy, viêc xây dựng các tiêu chí đánh giá, đưa ra các tiêu chí, mẫu để tiến hành thu thập các thông tin cũng không hề dễ dàng chút nào trong hoàn cảnh Việt Nam. Ví dụ, nếu xếp hạng về tăng trưởng, khi tham gia giải thưởng thường có yêu cầu báo cáo tài chính có kiểm toán 3 năm liền. Vậy, liệu bao nhiêu DN Việt Nam có 3 năm báo cáo tài chính được kiểm toán. Đây là điều có tốn kém và vì nhiều lý do khác mà DN chưa quan tâm. Tuy nhiên, tôi nghĩ, việc kiểm toán hay xếp hạng DN là điều mà chúng ta dần phải hướng đến.

Còn những nguyên nhân nào khiến hoạt động xếp hạng DN ở Việt Nam này chậm phát triển thưa bà?

- Chúng ta biết rằng, lĩnh vực cung cấp thông tin là một lĩnh vực không hề đơn giản tý nào. Như khi lấy thông tin của một DN thì phải có một hành lang pháp lý để đảm bảo rằng những thông tin của DN không được sử dụng vào những mục đích bất lợi cho DN. Tuy nhiên, hiện nay, Việt Nam chúng ta chưa có đầy đủ những khuôn khổ pháp lý để làm việc này. Đây là một điều khó.

Doanh nghiệp cần những giải thưởng, đánh giá, xếp hạng khoa học, độc lập và có uy tín. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, trong khi thói quen tham gia và sử dụng các bảng đánh giá xếp hạnh ở Việt Nam còn chưa phổ biến thì năng lực các đơn vị đánh giá xếp hạng độc lập cũng còn yếu kém, chưa thúc đẩy sự phát triển của hoạt động này. Mới đây, Báo cáo Môi trường kinh doanh 2007 của WB cũng nói về điều này. Ví dụ, ở Việt Nam, chúng ta đã có trung tâm thông tin tín dụng của Ngân hàng Nhà nước chủ yếu phục vụ công tác điều hành quản lý nhưng mà một cơ sở tư nhân tương tự thì gần như không có. Mà độ tin cậy của thông tin từ đơn vị đánh giá độc lập lại dựa vào chính thương hiệu của họ, mà các DN này ở Việt Nam hiện chưa có DN nào có đầy đủ uy tín để đảm bảo thông tin đưa ra là tin cậy.

Xếp hạng và đánh giá DN là một hoạt động đặc thù. Hiện nay, các quy định pháp lý ở Việt Nam đã đủ để tạo điều kiện cho dịch vụ này phát triển?

- Hành lang pháp lý hiện nay chưa có đầy đủ. Nếu chỉ để thành lập thì thành lập được theo các quy định như một DN nhưng để hoạt động tốt thì có nhiều vấn đề cần quy định cụ thể hơn vì có những thông tin hiện quy định là cần được bảo vệ. Ví dụ, hằng năm, Tổng cục thống kê có tất cả thông tin về DN nhưng Luật Thống kê không cho phép cung cấp thông tin từng DN một cho bất cứ một ai. Như vậy, đối với DN hoạt động trong lĩnh vực báo cáo, đánh giá, xếp hạng, cung cấp thông tin DN cần có một khuôn khổ pháp lý để hoạt động.

Tôi thấy, cần có càng nhiều báo cáo xếp hạng thì càng tốt. Đây là một tài liệu tham khảo có ích. Hiện nay, chúng ta đang sống trong thời đại thông tin, các báo cáo đánh giá xếp hạng sẽ giúp DN hiểu mình hơn, hiểu thị trường quanh mình hơn. Chỉ có điều khi xem mỗi báo cáo chúng ta cần xem xét kỹ và coi đó như là một sự tham khảo.

Việc xếp hạng và đánh giá DN là một nhu cầu ngày càng cao, cần phải làm gì để hoạt động này ngày càng phát triển và chuyên nghiệp?

- Trước hết, chúng ta phải có một khuôn khổ pháp lý và cần phải đầu tư. Bản thân các DN Việt Nam nếu thấy đó là một lĩnh vực chưa ai khai phá, có nhiều cơ hội cho các công ty này phát triển thì ắt hẳn sẽ đầu tư. Bên cạnh đó, ở đây còn phụ thuộc rất nhiều vào một sự nhận thức của DN vào một thị trường mà ta gọi là thị trường dịch vụ hỗ trợ phát triển kinh doanh. Nếu như các DN thấy rằng dịch vụ báo cáo xếp hạng, đánh giá tín nhiệm là thực sự có ích thì họ tham gia và dịch vụ này sẽ phát triển. Nhưng hiện nay đa số các DN nhỏ không phải ai cũng nhìn thấy ngay lợi ích mà việc đánh giá, báo cáo về DN có thể mang lại. Nếu như còn ít DN hiểu được vấn đề thì có nghĩa thị trường cho dịch vụ này chưa thể phát triển được. Chúng ta cần có thời gian và cần có thêm nhiều dịch vụ tốt để thử nghiệm trên thị trường.

• Phước Hà