|
(VietNamNet) - Ngày càng có nhiều doanh nghiệp cần có tên trong các bảng xếp hạng hoặc giải thưởng để đạt được những mục tiêu khác nhau. Và khi có "cầu" thì tất có "cung", đó là các bảng xếp hạng, các giải thưởng nối nhau ra đời. Ở Việt Nam, xếp hạng và giải thưởng đối với doanh nghiệp trong tình trạng thừa vẫn thừa mà thiếu vẫn thiếu, nên chăng cần "xếp hạng" cho chính sự "thừa, thiếu" này.
"Thời của thương hiệu" và sự nở rộ xếp hạng
Vài lần đến làm việc tại Công ty M. chuyên về CNTT và truyền thông tôi đều thấy có đặt trên bàn làm việc của giám đốc một số chiếc cup có gắn tên các giải thưởng. Gian phòng treo một số bằng chứng nhận.
Sự thực là không phải dễ dàng để công ty này có được những "danh hiệu" ấy khi đã phải đâm hồ sơ vào rất nhiều cuộc xét giải, bình chọn và rồi "lọt sàng xuống nia", có được một số giải để làm "sang" như thế.
Điều quan trọng hơn như tôi biết là công ty này chưa đủ "tầm" để được xếp hạng "top" trong các lĩnh vực vốn không phải thế mạnh của mình nhưng vẫn "cố" bằng mọi cách để có tên trong danh sách "hàng đầu" nào đó.
Một ngày chính vị giám đốc kia gọi điện cho tôi để nhờ lên tiếng về một buổi phát giải có tường thuật trực tiếp trên truyền hình do chính công ty mình tài trợ (!). Bỏ ra 300 triệu để trở thành nhà tài trợ chính cho lễ trao giải thưởng của một cuộc bình chọn doanh nghiệp tiêu biểu, quyền lợi quan trọng nhất là doanh nghiệp của mình có tên trong bảng xếp hạng và sau đó là logo xuất hiện ở một số nơi...
Tuy nhiên, khi tiền chi theo hợp đồng mà đến sát nút lễ trao giải, công tác tổ chức diễn ra nhôm nhoam, luộn thuộm; chính "nhà tài trợ" này đã nổi giận đòi kiện ngược ban tổ chức. Thế nhưng, muốn dọa cũng khó vì "há miệng mắc quai" nên cuối cùng một lễ trao giải khá lặng lẽ, âm thầm vẫn được diễn ra và "nhà tài trợ" đành phải "ngậm bồ hòn" cho cái giá mua danh quá đắt.
Câu chuyện trên đã cho thấy ngành xếp hạng và các giải thưởng cho doanh nghiệp Việt Nam đang "được mùa" và mạnh ai người nấy trao giải. Giải thưởng, các cuộc bình chọn, xét tặng rất nhiều khiến chính doanh nghiệp chưa chắc đã bao quát hết được để tìm đến hoặc muốn thông qua đó tự đánh giá hoặc có đánh giá từ đơn vị, tổ chức khác về mình.
Như TS Phạm Thu Hằng, Viện trưởng Viện Phát triển Doanh nghiệp thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thừa nhận: "Xã hội đang có nhiều loại giải thưởng và ngay cả giải thưởng dành cho DN cũng nhiều như: giải dành cho cá nhân lãnh đạo DN, giải thưởng dành cho sản phẩm... Mỗi giải thưởng như vậy chính là sự đánh giá của công chúng đối với DN một cách toàn diện hay trên một lĩnh vực nào đó. Sự thừa nhận đó mang lại giá trị cho giải thưởng và đồng thời cũng là một cách để DN xây dựng thương hiệu".
Thực tế, việc đánh giá định lượng thay vì định tính, là yếu tố cần thiết, hữu ích trong mọi hoạt động quản lý đối với mỗi doanh nghiệp. Ở các nền kinh tế phát triển, việc đưa ra các bảng xếp hạng là chuyện hết sức phổ biến. Nó góp phần thúc đẩy nguyên tắc “chính phủ nhỏ, xã hội lớn”, khuyến khích sự tham gia và biểu đạt ý kiến của người dân về các vấn đề kinh tế xã hội, tác động cả đến người tiêu dùng khi góp phần tạo ra lớp “người tiêu dùng thông thái”. Và thông qua các bảng xếp hạng sẽ giúp các đối tượng (doanh nghiệp, chính quyền địa phương, cá nhân…) tự nhận thức được điểm mạnh, điểm yếu của mình nhằm tự hoàn thiện và phát triển hơn.
Tuy nhiên, ngành xếp hạng, câu chuyện xét tặng giải thưởng của Việt Nam đã "nở rộ" nhưng đã bộc lộ nhiều vấn đề cần "xếp hạng" và "xét tặng" cho chính nó.
Ngành xếp hạng ở Việt Nam: Hạng nào?
Khó có thể kể ra hết những cái tên của các bảng xếp hạng và giải thưởng cho doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, và nếu hỏi bảng xếp hạng nào bộc lộ sự khoa học, uy tín nhất thì cũng... thực sự khó.
Điểm dễ thấy ở đây là sự phát triển tự phát, nở rộ theo phong trào, thiếu một định hướng chiến lược phát triển lâu dài của ngành xếp hạng Việt Nam. Tính minh bạch, khách quan và khoa học còn yếu thể hiện qua cách thức tổ chức trao giải mang nặng hình thức, phô trương, thiếu cơ sở phương pháp luận, cách chấm điểm nặng về định tính. Và có hiện tượng mua bán giải thưởng như đã kể trên.
Đa số các giải thưởng, bảng xếp hạng hiện nay thiếu vắng sự tham gia tư vấn, đánh giá từ một tổ chức, cơ quan nghiên cứu độc lập nhằm đảm bảo tính khách quan. Hoặc nếu có thì thường từ các tổ chức nghiên cứu của nước ngoài như TNS, AC Nielsen hay các công ty kiểm toán, tuy nhiên giá thành tư vấn rất cao, chưa phù hợp với điều kiện của Việt Nam.
Những hiện tượng trên đến nay vẫn chưa được khắc phục rõ ràng khi còn thiếu vắng sự hỗ trợ về chính sách từ các cơ quan quản lý nhà nước. Những bảng xếp hạng uy tín như Fotune hay Forbes (mới chỉ tính ở quy trình thực hiện) là điều chúng ta chưa thể có được!
Mới đây UNDP có đưa ra danh sách xếp hạng Top 200 doanh nghiệp VN và mới đây nhất là lần đầu tiên Báo VietNamNet kết hợp với Công ty Cổ phần báo cáo đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) công bố bảng xếp hạng Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam về doanh thu (VNR500) thì có thể nhận thấy đã bắt đầu bộc lộ những dấu hiệu cho sự cải thiện tình hình trên.
Các chuyên gia UNDP đã công bố một bản báo cáo chi tiết nêu rõ quá trình điều tra xây dựng cơ sở dữ liệu đánh giá Top 200 DN hàng đầu của Việt Nam cũng như các câu chuyện đằng sau cuộc nghiên cứu. Mục tiêu của bản báo cáo nhằm tìm hiểu xem DN và các tập đoàn của Việt Nam đang thích ứng ra sao với môi trường kinh doanh đang biến đổi, đồng thời xác định được họ đến từ đâu, chiến lược tăng trưởng của họ là gì và những hạn chế họ gặp phải.
Có thể nói báo cáo của UNDP là một cuộc điều tra nghiên cứu DN đầu tiên để đưa ra danh sách xếp hạng 200 DN hàng đầu tại Việt Nam. Các chuyên gia của UNDP đã kết hợp 3 chỉ tiêu doanh số, tài sản và số lao động để đánh giá giống như mô hình của Forbes. Ngoài ra, UNDP còn tiến hành đồng thời điều tra phỏng vấn trực tiếp các doanh nghiệp thuộc phạm vi nghiên cứu để đưa ra bức tranh tổng thể về thứ hạng 200 DN hàng đầu Việt Nam..
Còn với bảng xếp hạng Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam về doanh thu (VNR500) vừa công bố hôm 15/11/2007, đó là danh sách các doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam về doanh thu dựa trên kết quả điều tra mới nhất từ Tổng cục Thống kê năm 2007 khi điều tra các DN trên toàn quốc.
Vietnam Report sẽ công bố 02 danh sách xếp hạng gồm danh sách 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam (không phân biệt về sở hữu: Nhà nước, tư nhân, nước ngoài) và danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam về doanh thu.
"Danh sách VNR500 được đưa ra chính là dựa trên mô hình đánh giá đơn giản, hiệu quả của Fortune 500 mà chúng tôi đã nghiên cứu là phù hợp nhất với điều kiện hiện nay của Việt Nam", ông Vũ Đăng Vinh, Giám đốc Công ty Cổ phần báo cáo đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) cho biết.
Như vậy, ít nhất trong ngành xếp hạng của Việt Nam đã bộc lộ những nhân tố mới và như TS Phạm Thu Hằng (VCCI) cho rằng: "Cần có càng nhiều báo cáo xếp hạng thì càng tốt vì đây là một tài liệu tham khảo có ích. Trong thời đại thông tin, các báo cáo đánh giá xếp hạng sẽ giúp DN hiểu mình hơn, hiểu thị trường quanh mình hơn. Chỉ có điều khi xem mỗi báo cáo chúng ta cần xem xét kỹ và coi đó như là một sự tham khảo".
Sẽ cần thêm thời gian và cần có thêm nhiều dịch vụ báo cáo xếp hạng để thị trường sẽ tiến hành "bản test" với sức sống của những dịch vụ báo cáo này và chính mỗi doanh nghiệp sẽ luôn có vai trò quan trọng khi "xếp hạng" với ngành xếp hạng của Việt Nam.
|
