“Trong thời kỳ  khó khăn, một trong những cách thức để góp phần tạo dựng thương hiệu cho doanh nghiệp là có tên và thường xuyên được tra cứu trong những danh bạ, ấn phẩm chuyên ngành hay các niên giám giới thiệu doanh nghiệp tiêu biểu.”

Các quan chức chính phủ và các nhà kinh tế học tin rằng ngày nay, danh tiếng đang trở thành một tài sản quan trọng hàng đầu của doanh nghiệp, điều mà trước đây chưa từng được đánh giá đúng mức. "Thầy phù thủy" của nền kinh tế Mỹ - nguyên Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Alan Greenspan nói “Trong thế giới của chúng ta,  khi ý tưởng ngày càng thay thế vật chất trong việc tạo ra giá trị kinh tế, thì sự cạnh tranh vì danh tiếng đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế tiến lên phía trước”... Danh tiếng tốt, thương hiệu tốt của doanh nghiệp sẽ thu hút khách hàng, nhà đầu tư và các nhân viên tài năng, dẫn đến lợi nhuận cao và giá cổ phiếu cao. Với thời gian, những doanh nghiệp biết nuôi dưỡng thương hiệu của mình sẽ khiến mọi người tin tưởng và không phê phán hoặc quay lưng với doanh nghiệp trong những thời điểm khó khăn hay khủng hoảng.  Một trong những cách thức để góp phần tạo dựng thương hiệu cho doanh nghiệp là có tên và thường xuyên được tra cứu trong những danh bạ, ấn phẩm chuyên ngành hay các niên giám doanh nghiệp tiêu biểu (sau đây gọi chung là danh bạ). Sắp tới ở Việt Nam, trong số các loại danh bạ kể trên sẽ có thêm một loại danh bạ doanh nghiệp hoàn toàn mới cả về nội dung lẫn hình thức, đó là danh bạ “Hồ sơ 500 doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam” được xây dựng dưới dạng hồ sơ doanh nghiệp, chọn lọc giới thiệu các doanh nghiệp tiêu biểu của nền kình tế theo các tiêu chí cụ thể.

Tấm “danh thiếp” của doanh nghiệp

Các danh bạ doanh nghiệp ra đời cũng giống như tấm “danh thiếp” cho doanh nghiệp và được trân trọng lưu giữ, sử dụng thường xuyên để phục vụ nhu cầu tra cứu, tìm kiếm thông tin doanh nghiệp, tìm kiếm khách hàng, đối tác, tìm kiếm sản phẩm, dịch vụ… Trên thế giới hình thành cả một ngành công nghiệp sản xuất danh bạ. Ở Việt Nam thị trường danh bạ doanh nghiệp cũng đã có những bước phát triển nhất định với nhiều sản phẩm danh bạ khác nhau. Có Danh bạ tập hợp thông tin, địa chỉ của doanh nghiệp dưới dạng niên giám như Niên Giám Doanh Nghiệp của Tổng cục thống kê, hoặc danh bạ tra cứu doanh nghiệp của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ngoài ra còn có danh bạ phân theo ngành hoặc lĩnh vực cụ thể như Công nghệ thông tin, Dệt may, Du lịch, Xuất nhập khẩu, Đầu tư nước ngoài…

Phần lớn các danh bạ đã góp phần đáng kể trong việc đưa thương hiệu của doanh nghiệp đến được với nhà đầu tư, đối tác, khách hàng và cũng là kênh thông tin quan trọng, hữu ích phục vụ việc tra cứu, học tập, tham khảo cho độc giả. Danh bạ còn là nơi  quảng bá thương hiệu, sản phẩm của doanh nghiệp một cách khá hiệu quả với chi phí tương đối rẻ so với các phương tiện thông tin khác. Nếu doanh nghiệp đưa quảng cáo trên một tạp chí thì ảnh hưởng của quảng cáo này chỉ có tác dụng trong một thời gian nhất định và chỉ có rất ít người lưu giữ số tạp chí có quảng cáo của doanh nghiệp. Quảng cáo trên danh bạ doanh nghiệp có thể được lưu giữ lâu dài theo các năm. 

Tuy có những đóng góp nhất định nhưng có thể nói các sản phẩm danh bạ doanh nghiệp Việt Nam chưa được chuyên nghiệp hoá, chưa được đầu tư sâu để xây dựng nội dung và cấu trúc dữ liệu. Rất nhiều danh bạ mới dừng ở mức giới thiệu tên, địa chỉ, số điện thoại, ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp với những thông tin ít được được cập nhật. Một điểm khác có thể thấy ở các danh bạ doanh nghiệp Việt Nam là các danh bạ này đặt nặng mục tiêu thu hút quảng cáo, khai thác tối đa doanh thu từ quảng cáo để bù đắp chi phí biên tập, in ấn. Phần lớn các danh bạ do cơ quan quản lý chuyên ngành tổ chức làm và vận động doanh nghiệp tham gia ủng hộ. Có thể thấy tình trạng tham gia danh bạ để mua danh, theo phong trào, do cả nể, ngoại giao… nhiều hơn là nhu cầu quảng bá thương hiệu, tìm kiếm khách hàng và đối tác. Bởi vậy có những doanh nghiệp bỏ chi phí để tham gia quảng cáo trong danh bạ, nhưng nội dung giới thiệu, quảng cáo rất sơ sài. Danh bạ làm ra theo cách trên chủ yếu để biếu tặng hoặc dùng làm tài liệu quảng bá trong các hội nghị, hội thảo…Tình trạng này trên thị trường danh bạ danh nghiệp Việt Nam cũng tương tự như tình trạng trên thị trường danh bạ danh nhân khi có một số tổ chức biên soạn danh bạ ở nước ngoài yêu cầu cá nhân Việt Nam gửi tiền để có tên trong danh bạ. Ngoại trừ một vài danh bạ doanh nghiệp được phát hành thường niên như Danh bạ Doanh nghiệp của VCCI, phần lớn danh bạ doanh nghiệp (đặc biệt là danh bạ doanh nghiệp trong lĩnh vực nhất định) phát hành không theo kỳ hạn.

Hồ sơ doanh nghiệp

Hồ sơ doanh nghiệp là một dạng danh bạ chuyên sâu được biên tập công phu, có chọn lọc dựa trên một số tiêu chí nhất định nhằm giới thiệu tới công chúng thông tin tổng quan về doanh nghiệp. Với mục đích chính nhằm phục vụ độc giả trong việc tìm kiếm, lựa chọn đối tác, khách hàng; hội đồng biên tập Hồ sơ sẽ phải đưa ra những tiêu chí cơ bản, sẽ phải thực hiện việc đánh gía và cập nhật thông tin về những doanh nghiệp được đưa vào Hồ sơ. Với cách đặt vấn đề khác hẳn khi không bắt người sử dụng danh bạ phải tra cứu trong mớ thông tin khổng lồ về đủ loại doanh nghiệp có quy mô, tầm cỡ khác nhau; những người xây dựng Hồ sơ doanh nghiệp xuất phát từ nhu cầu của người sử dụng nên chắc chắn Hồ sơ sẽ có tính hữu dụng cao hơn và không phải cứ nộp tiền là tất cả các doanh nghiệp đều có thể được đưa vào giới thiệu hồ sơ.

Có thể kể một ví dụ về dạng mới của danh bạ doanh nghiệp là Hồ sơ 500 doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam (Top 500 Business Profiles) do Báo điện tử VietNamNet phối hợp với Công ty cổ phần Báo cáo đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) tổ chức xây dựng. Hồ sơ này tập hợp thông tin giới thiệu về những doanh nghiệp trong Top 500 doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam. Rõ ràng không phải doanh nghiệp nào cũng được giới thiệu trong Hồ sơ này mà chỉ có những doanh nghiệp đã nhận chứng chỉ VNR500 - chứng nhận doanh nghiệp đã lọt vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam. Trong Hồ sơ VNR500, doanh nghiệp được phân theo ngành nghề với các thông tin chuyên sâu về doanh nghiệp. Bên cạnh các thông tin cơ bản trong Hồ sơ còn có các thông tin mang tính nhận định, đánh giá độc lập của Vietnam Report về vị thế, quy mô doanh nghiệp. Với cách thức xây dựng danh bạ dựa trên nghiên cứu về xu thế mới của công nghiệp danh bạ doanh nghiệp trên thế giới và dưới sự trợ giúp của công ty tư vấn Hamilton Consultants của Hoa Kỳ, chắc chắn loại danh bạ doanh nghiệp mới như Hồ sơ VNR500 sẽ là công cụ quan trọng để hỗ trợ các doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam tìm kiếm đối tác, khách hàng và là cầu nối hữu hiệu để nhà đầu tư trên thế giới tìm đến với doanh nghiệp Việt nam.

Quảng bá qua danh bạ doanh nghiệp được đánh giá là không tốn kém nhiều và có hiệu quả cao (vì danh bạ doanh nghiệp có thể được sử dụng trong nhiều năm).Có thể thấy tác dụng của danh bạ doanh nghiệp, đặc biệt là các danh bạ xuất bản song ngữ sẽ góp phần quan trọng hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam quảng bá thương hiệu của mình tới người tiêu dùng và đối tác nước ngoài.
Điều tra cho thấy các doanh nghiệp danh tiếng như Apple, General Electric, Coca – cola…dù đã rất nổi tiếng nhưng vẫn không quên đưa tên mình vào các danh bạ doanh nghiệp có uy tín.  Rõ ràng lúc này danh bạ doanh nghiệp không chỉ cung cấp thông tin về doanh nghiệp mà còn góp phần củng cố thương hiệu của doanh nghiệp.

Tuân Phan